De Fiscale Tip: het (duo)legaat bij overlijden

De overgang van de goederen van een overledene is wettelijk geregeld, zowel burgerlijk (wie krijgt wat?) als fiscaal (wie houdt wat over?). De burger die de wettelijke regeling buitenspel wil zetten, heeft daarvoor enkele mogelijkheden. Zo kan die goederen vòòr het overlijden schenken of een testamentair legaat laten opmaken met uitwerking na overlijden. Robert Leyssen van A&B Partners legt uit.

Het legaat

Tenzij er rekening moet gehouden worden met personen die je niet over het hoofd mag zien, zogenaamde reservatairen, kunnen beide schikkingen erin voorzien dat de (nagelaten) goederen moeten worden toegekend aan degene(n) die men echt wenst te bevoordelen. Daarbij kan je zeker denken aan één of meer goede doelen of verenigingen.

 

Het duolegaat

Naast zuiver filantropische bedoelingen kan de bevoordeling van een stichting of vereniging ook fiscale voordelen opleveren. De tarieven van de erfbelasting kunnen – zeker bij de begunstiging van verre verwanten of vreemden (niet-familieleden) – behoorlijk oplopen, zelfs tot 65%. Verenigingen moeten eveneens successierechten betalen, maar het Vlaamse tarief bedraagt in dat geval slechts 8,5%.

De techniek van het duolegaat bestaat erin dat je in het testament een vereniging aanduidt als algemene legataris. Die vereniging krijgt dan de verplichting, mits aanvaarding van het legaat, om aan de verwanten of vrienden een bepaald bedrag uit te keren én om de erfbelasting daarop te voldoen.

 

Het omgekeerd duolegaat

Aan het (gewone) duolegaat kunnen enkele nadelen verbonden zijn, onder andere wanneer er fictieve legaten zouden zijn gedaan zoals giften binnen de termijn van 3 jaar vóór het overlijden van de testator. Die goederen worden geacht nog in de nalatenschap aanwezig te zijn en daarop moet erfbelasting betaald worden. Het risico bestaat dat de vereniging erfbelasting moet betalen voor goederen die niet (meer) in de nalatenschap aanwezig zijn.

Om daar iets aan te doen, werd het omgekeerd duolegaat ontwikkeld. Daarbij is de vereniging dan de bijzondere legataris met, zoals hierboven, de verplichting om de totale erfbelasting te voldoen.

 

Een concreet voorbeeld

         X beschikt over een vermogen ter waarde van 1.000.000 euro.

         X wenst 450.000 euro aan neef A en nicht B, en 550.000 euro aan een VZW C na te laten.

         In het testament kan X volgende paragraaf opnemen: “Ik duidt aan als mijn algemene legatarissen mijn neef A en nicht B, en als bijzondere legataris de VZW C die de erfbelasting op de gehele nalatenschap moet voldoen. De VZW C dient een bedrag van netto 230.750 euro te ontvangen”.

  • De VZW voldoet de ‘eigen’ erfbelasting van 46.750 euro en ook die van 272.500 euro voor het deel dat aan A en B wordt overgemaakt;
  • De VZW ontvangt in ieder geval 230.750 euro netto;
  • Het neefje en nichtje ontvangen samen 450.000 euro.

Indien het gehele vermogen aan A en B zou worden nagelaten, dan zullen zij netto 370.000 euro overhouden

 

De laatste wil

Bij het opstellen van een testament met duolegaat moet je dus met veel facetten rekening gehouden. Dergelijk testament opstellen is maatwerk. Het is dan ook aangewezen om advies en begeleiding te vragen aan een externe raadgever of notaris.