Sint-Barbara in Herselt: woonzorgcentrum in volle ontwikkeling

In 2009 begon Fritz Van Clemen als algemeen directeur bij WZC Sint-Barbara in Herselt. Voeling met bouwwerkzaamheden werd in de jobomschrijving vermeld als een pluspunt, en al snel werd duidelijk waarom: “Zesenhalf jaar later zijn de bouwactiviteiten nog niet gestopt,” glimlacht hij. Maak kennis met Sint-Barbara, een WZC dat de lokale ouderenzorg niet enkel binnen, maar ook buiten de eigen muren gestalte geeft.

WZC Sint-Barbara werd in 1922 opgericht door de Gasthuiszusters Augustinessen van Geel. Net na de Eerste Wereldoorlog ging de congregatie in op de vraag van een gegoede Herseltse familie en begon ze er – in ruil voor een aantal gronden – (ouderen)zorg te organiseren, met name in een groot herenhuis aan de kerk. “Tot op vandaag hebben we nog steeds te maken met de afspraken die toen gemaakt zijn, in die zin dat we op onze wachtlijst steevast voorrang geven aan inwoners van Herselt. We zijn dus echt een onderdeel van de Herseltse gemeenschap”, legt Fritz Van Clemen uit.

 

Nieuwe zorgvleugel

Goed vijftig jaar geleden verhuisden de (ouderen)zorgdiensten naar de Dieperstraat en werd het aantal bewoners opgetrokken van twintig naar zestig. “Zo zijn we gestaag gegroeid, en intussen zijn er nog extra rusthuiskamers, een kortverblijf- en dagverzorgingscentrum en serviceflats bijgekomen”, gaat Van Clemen verder. “Vlak na mijn aantreden is het dossier van de (extra) assistentiewoningen opgestart (42 in totaal, afgerond in 2013), aansluitend hebben we een nieuwe zorgvleugel gebouwd, momenteel zijn we een bestaand blok aan het renoveren (klaar tegen de zomer) en nadien zullen we nog een gesloten afdeling voor dementerenden vernieuwen. Kortom: tussen 2011 en 2017 zullen we hier voortdurend aan de slag geweest zijn.” Een grootschalige onderhouds- en uitbreidingsoperatie dus, met de pas opgeleverde nieuwe zorgvleugel aan de achterzijde van het complex als absolute blikvanger. Deze is ontworpen door LLOX architecten en biedt plaats aan twee keer 22 ouderenzorgkamers voor in totaal 48 bewoners. 

 

Evolutie

De campus van WZC Sint-Barbara is een perfecte illustratie van de evolutie die het (ouderen)zorgwezen de voorbije jaren heeft doorgemaakt. Terwijl het horizontale volume aan de voorzijde van de campus – het eigenlijke ‘gezicht’ van het woonzorgcentrum, dat dateert uit het begin van deze eeuw – is ingericht als één lange vleugel met kamers aan weerszijden van een kaarsrechte gang, heeft de nieuwe zorgvleugel een waaiervorm met veel lichtinval aan de zijkanten, een centrale patio en tal van zithoekjes. “Ook over de inbedding in de omgeving is nagedacht, met veel aandacht voor groen en beplanting, zodat de bewoners het contact met de buitenwereld niet verliezen en de seizoenen van binnenuit kunnen beleven”, aldus Van Clemen. “En aangezien we het erg belangrijk vinden dat onze medewerkers zich goed voelen op hun werkplek, hebben we hen betrokken bij het project door werkgroepen op te richten waarin alle disciplines vertegenwoordigd waren (verplegend personeel, technische dienst, de kuisploeg …). Een methode die we eerder al hanteerden bij de uitbreiding van ons aanbod assistentiewoningen en die we verder zullen doortrekken bij toekomstige renovaties.

 

Thuiszorgondersteuning

WZC Sint-Barbara beschikt op dit moment over 204 ouderenzorgbedden, waarvan er 109 erkend zijn als RVT. “We kiezen voor de zwaar zorgbehoevende ouderen en niet zozeer voor de lichtere zorgprofielen. In tegenstelling tot veel andere woonzorgcentra zetten we ook in op echtparen. We hebben 82 assistentiewoningen, vijf plaatsen kortverblijf en een dagverzorgingscentrum voor tien personen. Thuiszorgondersteuning is een zeer belangrijke prioriteit, en daarbij beperken we ons zeker niet alleen tot onze eigen campus. We proberen proactief in te spelen op de reële behoeften van de ouderen in onze gemeenschap, onder meer via regelmatig overleg met instanties als het OCMW, landelijke thuiszorg of OKRA. We vinden het belangrijk om de expertise die we de voorbije jaren en decennia hebben opgebouwd – bijvoorbeeld op het vlak van palliatieve zorg, dementie en woonzorgdiabetes – ter beschikking te stellen van de buitenwereld. Een ‘rusthuis’ is voor veel ouderen nog steeds een taboe, dus die drempel trachten we zo veel mogelijk te verlagen door onze deuren open te zetten voor OKRA-activiteiten, huisartsenkringen, landelijke gilden, enzovoort. We zijn een stand-alone woonzorgcentrum, maar zijn wel degelijk enorm bezig met onze positionering binnen een continu groeiend zorglandschap.”

 

Bewoners tevreden houden

Het mag duidelijk zijn: Sint-Barbara is een woonzorgcentrum met een visie. Leren uit het verleden is een belangrijk devies. “In vorige bouwfases is er mijns inziens bijvoorbeeld te weinig aandacht besteed aan de finishing touch”, vertelt Van Clemen. “Zaken als binnensignalisatie kwamen vroeger te weinig aan bod. Op het vlak van veiligheid zijn we intussen bij de beste leerlingen van de klas – we hebben in samenwerking met FM Safety bijvoorbeeld een volledig risicoanalysedossier uitgewerkt. Maar niet enkel aan de veiligheidspictogrammen besteden we aandacht: ook de gewone bewegwijzering is op maat uitgewerkt. Dit is gebeurd in samenwerking met Signburo, dat er in een vrij conservatief domein toch in slaagt om vernieuwing te brengen. De bewoners van nu hebben goede herinneringen aan de jaren 50 en 60, en dus hebben we geopteerd voor wandfolies, paviljoennamen en kamerborden die verwijzen naar Expo 58. We vinden het cruciaal dat ze zich goed voelen in ons woonzorgcentrum, want we zijn tenslotte een thuisvervangend milieu. Een anonieme tevredenheidsenquête bij onze bewoners en hun familieleden bracht aan het licht dat we qua zorgverlening tot de top-3 in Vlaanderen behoren, maar dat er uiteraard ook nog een aantal werkpunten zijn. Op basis daarvan zijn onlangs een paar verbetertrajecten opgestart. Zo zullen we bijvoorbeeld budgetten vrijmaken om de gezelligheid van afdelingen te bevorderen door bewoners zelf ideeën te laten aanbrengen voor nieuwe inrichtingen. Voorts hebben we eerder al rolstoelpaden aangelegd op ons domein en in onze gebouwen diverse koffiecorners ingericht, zodat de bewoners er met hun bezoek rustig op uit kunnen trekken.”

 

Consolideren en investeren

Wat brengt de toekomst voor WZC Sint-Barbara, wilden we tot slot nog weten… In eerste instantie even consolideren na jaren van intensieve bouw- en renovatiewerken, zo blijkt. “Al neemt dat uiteraard niet weg dat er nog regelmatig renovaties zullen plaatsvinden – de oudste gebouwen op onze campus dateren immers uit de jaren 60 en 70”, voegt Van Clemen er snel aan toe. “We hebben echter niet de intentie om de residentiële zorg op onze campus op korte termijn uit te breiden, maar willen vooral de thuiszorgondersteuning verder uitbouwen en partnerships afsluiten om onze zorgexpertise nog beter te kunnen uitdragen. Anderzijds is het onze ambitie om het woonzorgcentrum op termijn zelfbedruipend te maken op het vlak van energie. We hebben een studie laten uitvoeren om na te gaan welke energiezuinige technieken voor ons het meest geschikt zouden zijn. Daaruit bleek dat een WKK-centrale, aangevuld met zonnepanelen, al een zeer forse energiebesparing zou kunnen opleveren. De WKK-centrale is inmiddels in gebruik en levert ons sinds een jaar warmte en elektriciteit (met een goede terugverdientijd), de zonnepanelen komen er allicht later nog bij. Daarnaast zetten we ook sterk in op regenwaterrecuperatie en zijn we in al onze gebouwen ledverlichting aan het installeren, inclusief aanwezigheidssensoren. We blijven alleszins investeren om in de toekomst kosten te kunnen besparen!”

 

Foto's: Yoni De Mulder / LLOX architecten